Strona Główna  >  Pomiary  >  NORMY i PRZEPISY

POMIARY ELEKTRYCZNE - NORMY I PRZEPISY

Do kontroli protokołów z wynikami badań uprawnione są wszystkie jednostki kontroli (m. in. Państwowa Inspekcja Pracy, Straż Pożarna, Sanepid itp.), a za ich brak grożą wysokie grzywny.


Wykaz aktów prawnych dotyczących obowiązku i terminów wykonywania pomiarów elektrycznych i kontroli technicznych obiektów budowlanych.

1.  Pomiar rezystancji izolacji przewodów roboczych instalacji.
2.  Sprawdzenie skuteczności działania środków ochrony przeciw      porażeniowej.
3.  Pomiar rezystancji uziemień roboczych i ochronnych.
4.  Sprawdzenie ciągłości przewodów ochrony      przeciwporażeniowej.
     PN-IEC 60364-6-61 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych --      Sprawdzanie -- Sprawdzanie odbiorcze.”

•   Instalacje na otwartym powietrzu lub w pomieszczeniach o wilgotności      względnej ok. 100 %, o temperaturze powietrza wyższej od + 35 ºC lub      o wyziewach żrących.
     Nie rzadziej niż raz w roku.

•   Instalacje w pomieszczeniach o wilgotności względnej wyższej niż 75 %      do 100 %, zapylonych oraz zaliczonych do kategorii, II, III zagrożenia      ludzi.
     Nie rzadziej niż co 5 lat.

•   Instalacje w pozostałych pomieszczeniach.
     Nie rzadziej niż co 5 lat.

5.  Pomiary ochronne odgromowe.
     PN-86/E-05003/01 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych.      Wymagania ogólne.
     PN-86/E-05003/02 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych.      Ochrona podstawowa.
     PN-86/E-05003/03 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych.      Ochrona obostrzona.
     PN-86/E-05003/04 Ochrona odgromowa obiektów budowlanych.      Ochrona specjalna.
     Nie rzadziej niż co 6 lat natomiast prawo budowlane, które jest      obligatoryjne mówi, że co 5 lat.

6.  Pomiary natężenia oświetlenia.
     PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym.
     PN-84/E-02034 Oświetlenie elektryczne terenów budowy,      przemysłowych, kolejowych i portowych oraz dworców i środków      transportu.
     PN-71/B-02380 Oświetlenie wnętrz światłem dziennym. Warunki ogólne.
     PN-84/E-02035 Urządzenia elektroenergetyczne. Oświetlenie      elektryczne obiektów energetycznych.

     Pomiary oświetlenia podstawowego, bezpieczeństwa i ewakuacyjnego      oraz stałego uzupełniającego oświetlenia elektrycznego. Co 2 lata

7.  Pomiary narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym.
     PN-88/E-08400/10 Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym. Badania      kontrolne w czasie eksploatacji i badania okresowe.

     Co 6 miesięcy - I kategoria użytkowania
     Co 4 miesiące - II kategoria użytkowania
     Co 2 miesiące - III kategoria użytkowania
     Bieżące prowadzenie kartoteki elektronarzędzi

Zasady eksploatacji instalacji elektrycznych

Ogólne wymagania eksploatacji
Zgodnie z postanowieniami Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [Dz.U.06.156.1118 ogłoszony dnia 1 września 2006 r.] obowiązek zapewnienia wymaganego stanu technicznego instalacji i urządzeń elektrycznych w budynku spoczywa na:
a)  dostawcy energii elektrycznej w zakresie przyłącza, złącza oraz liczników znajdujących się w budynku,
b)  właścicielu lub zarządcy budynku w zakresie oprzewodowania, sprzętu i osprzętu, urządzeń zasilających i rozdzielczych, aparatury rozdzielczej i sterowniczej, urządzeń zabezpieczających oraz uziemienia,
c)  użytkowniku lokalu w zakresie łączników instalacyjnych, gniazd wtyczkowych, bezpieczników topikowych lub wyłączników nadmiarowych instalacyjnych, wyłączników przeciwporażeniowych różnicowoprądowych oraz odbiorników energii elektrycznej stanowiących wyposażenie lokalu.

Do obowiązków dostawcy energii elektrycznej w zakresie zapewnienia należytego stanu technicznego instalacji elektrycznej należy, po zainstalowaniu liczników, ich okresowa legalizacja, naprawa lub wymiana, a także uczestnictwo w odbiorze technicznym i uruchomienie (załączenie pod napięcie) instalacji po jej wykonaniu, rozbudowie, przebudowie lub modernizacji, jeżeli zmieniają się techniczne warunki zasilania.

Do obowiązków właściciela lub zarządcy budynku w zakresie utrzymania stanu technicznego instalacji i urządzeń elektrycznych należy:

-  uczestnictwo w odbiorze technicznym instalacji po jej wykonaniu,    rozbudowie, przebudowie, modernizacji, remoncie lub naprawie,
-  uczestnictwo w okresowej kontroli przy badaniu instalacji elektrycznej w    zakresie stanu sprawności połączeń, sprzętu, osprzętu, zabezpieczeń i    środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz    uziemień instalacji i aparatów,
-  sporządzania planów kontroli okresowych, planów napraw i wymian,    zmierzeń remontowo-modernizacyjnych oraz zapewnienie terminowej    realizacji tych planów,
-  kontrola jakości prac eksploatacyjnych (robót konserwacyjnych),
-  zapewnienie realizacji zaleceń pokontrolnych, wydawanych przez organy    nadzoru budowlanego oraz inne organy upoważnione do kontroli,
-  przeprowadzenie doraźnej kontroli stanu technicznego instalacji    elektrycznych w przypadku zaistnienia zagrożenia: życia lub zdrowia    użytkowników lokali, bezpieczeństwa mienia i środowiska,
-  udział w pracach związanych z likwidacja skutków awarii i zakłóceń,
-  prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej instalacji elektrycznej, jako    wydzielonej części dokumentacji eksploatacyjnej budynku,
-  bieżące działania zapewniające bezpieczeństwo użytkowania energii    elektrycznej.

Do obowiązków użytkownika lokalu w zakresie zapewnienia należytego stanu technicznego instalacji elektrycznej należy:

-  utrzymanie wymaganego stanu bezpieczeństwa urządzeń elektrycznych    w lokalu,
-  przestrzeganie zasad bezpieczeństwa użytkowania energii elektrycznej,
-  udostępnienie lokalu w celu wykonania obowiązków obciążających    zarządcę budynku oraz dostawcę energii elektrycznej,
-  niezwłoczne powiadomienie właściciela lub zarządcy budynku o    przypadkach nieprawidłowości funkcjonowania instalacji urządzeń    elektrycznych,
-  realizacja zaleceń pokontrolnych, określonych podczas kontroli stanu    technicznego, obciążających użytkownika lokalu.

Obowiązek zapewnienia wymaganego stanu technicznego instalacji piorunochronnej w budynku wielorodzinnym obciąża zarządcę (właściciela) budynku. Do jego obowiązków w tym zakresie należy:

-  badanie instalacji, w szczególności w zakresie stanu sprawności    połączeń, osprzętu, zabezpieczeń od korozji oraz uziemienia,
-  zapewnienie realizacji napraw i wymian przez osoby posiadające    kwalifikacje zawodowe wymagane przy świadczeniu usług oraz    wykonywaniu napraw lub dozoru nad eksploatacją urządzeń i instalacji    elektrycznych,
-  zapewnienie nadzoru nad realizacją robót konserwacyjnych, napraw i    wymian,
-  zapewnienie realizacji zaleceń pokontrolnych wydawanych przez    upoważnione organy,
-  w razie zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników albo środowiska lub    mienia - przeprowadzenie kontroli stanu technicznego tej instalacji.

Zgodnie z Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [Dz.U.03.121.1138 ogłoszony dnia 11 lipca 2003 r.] w obiektach oraz na terenach przyległych do nich zabronione jest wykonywanie jakichkolwiek czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji, a w szczególności m.in.:

-  użytkowanie elektrycznych urządzeń grzejnych ustawionych    bezpośrednio na podłożu palnym, z wyjątkiem urządzeń    eksploatowanych zgodnie z warunkami określonymi przez producenta,
-  stosowanie na osłony źródeł światła (np. klosze, abażury) materiałów    palnych, z wyjątkiem materiałów trudno zapalnych,jeżeli zostaną    umieszczone w odległości co najmniej 50 mm od żarówki,
-  instalowanie opraw oświetleniowych oraz sprzętu i osprzętu instalacji    elektrycznych (wyłączniki, przełączniki, gniazda wtyczkowe)    bezpośrednio na podłożu palnym, jeżeli ich konstrukcja nie zabezpiecza    podłoża przed zapaleniem,
-  ograniczanie (np. zastawianie przedmiotami) dostępu do wyłączników i    tablic rozdzielczych prądu elektrycznego.

Każdy budynek lub zespół budynków powinien posiadać instrukcję eksploatacji instalacji i urządzeń elektrycznych znajdujących się w budynku. Instrukcja eksploatacji powinna zawierać:

-  charakterystykę techniczną instalacji (napięcia, prądy znamionowe,    układy połączeń) i niezbędne warunki techniczne eksploatacji instalacji,
-  opisane czynności związane z uruchomieniem, obsługą w czasie pracy    oraz wyłączeniem instalacji elektrycznej i urządzeń, w warunkach ich    normalnej eksploatacji,
-  wymagania dotyczące konserwacji instalacji (oględziny, przeglądy,    remonty),
-  zasady postępowania w czasie awarii, pożaru oraz innych zakłóceń w    pracy instalacji elektrycznej,
-  terminy oraz zakresy prób (pomiarów) kontrolnych,
-  wymagania dotyczące ochrony przed porażeniem, pożarem, wybuchem    oraz inne wymagania, dotyczące bezpieczeństwa eksploatowanego    budynku.

Zalecenia odnośnie eksploatacji instalacji.
Zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne[ Dz.U.06.89.625 ogłoszony dnia 30 maja 2006 r.] eksploatację urządzeń i instalacji elektrycznych należy prowadzić w sposób zapewniający właściwe i zgodne z przeznaczeniem wykorzystanie urządzeń, racjonalne i oszczędne użytkowanie energii, bezpieczeństwo obsługi i otoczenia oraz zachowanie wymagań ochrony środowiska. Odnosi się to do wszystkich budynków, w których znajdują się instalacje i urządzenia elektryczne. Instalacje i urządzenia elektryczne występują w budynkach o różnej wielkości i przeznaczeniu. W budynku jednorodzinnym instalacja i urządzenia elektryczne nie należą do skomplikowanych. Stopień skomplikowania rośnie wraz z kubaturą budynku i jego przeznaczeniem (budynek wielorodzinny, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej) i jest on najwyższy w dużych zakładach pracy, ale tam występują znacznie zwiększone wymagania w zakresie eksploatacji instalacji i urządzeń.
Prawidłowa eksploatacja powinna polegać na doborze optymalnych warunków organizacyjno-technicznych i konsekwentnej ich realizacji. Konieczne jest przy tym rozeznanie i ocena poziomu technicznego eksploatowanych urządzeń i instalacji elektrycznych oraz odpowiedni dobór personelu eksploatującego urządzenia. Ocena wykonywanych prac w ramach oględzin, przeglądów, badań i pomiarów powinna być przedmiotem szczególnej troski osób dozoru. Czynności te mają zasadnicze znaczenie dla prawidłowej oceny stanu technicznego urządzeń i instalacji oraz dla podejmowanych na tej podstawie decyzji.
Oględziny instalacji należy w zasadzie przeprowadzać nie rzadziej niż co 5 lat oraz bieżąco w ramach pełnienia czynności eksploatacyjnych. W czasie przeprowadzania oględzin instalacji elektrycznych wskazane jest sprawdzić stan:
-  widocznych części przewodów, izolatorów i ich mocowania,
-  dławików w miejscach wprowadzenia przewodów do skrzynek    przyłączeniowych, sprzętu i odbiorników energii lektrycznej,
-  osłon przed uszkodzeniami mechanicznymi przewodów,
-  ochrony przeciwporażeniowej,
-  gotowości ruchowej urządzeń zabezpieczających, automatyki i    sterowania, napisów i oznaczeń.

Terminy i zakresy przeglądów instalacji elektrycznych powinny wynikać z przeprowadzanych oględzin i oceny stanu technicznego instalacji.

Przeglądy instalacji powinny obejmować w szczególności:
-  szczegółowe oględziny w zakresie podanym wyżej,
-  sprawdzenia ciągłości przewodów ochrony przeciwporażeniowej,
-  czynności konserwacyjne i naprawy zapewniające poprawną pracę    instalacji,
-  pomiary w zakresie i terminach określonych w instrukcji eksploatacji.

Różnica pomiędzy oględzinami a przeglądami polega na tym, że:
-  oględziny są to obserwacje i ocena urządzeń oraz instalacji    elektrycznych bez przeprowadzania pomiarów i prób, dla wielu urządzeń    oględziny są podstawową czynnością w prowadzeniu prawidłowej    eksploatacji,
-  przeglądy są to kompleksowe czynności diagnostyczne i konserwacyjne,    odtwarzające sprawność eksploatacyjną instalacji.

Wyniki przeglądu i kompleksowej oceny stanu instalacji elektrycznej oraz piorunochronnej są podstawą do podjęcia decyzji o zakresie i terminie prac remontowych, bądź modernizacyjnych.
Kontrole okresowe instalacji.
Prawo budowlane w art. 62 stanowi, że obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządzającego:
-  okresowej kontroli, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu    stanu technicznego sprawności instalacji i urządzeń służących ochronie    środowiska,
-  okresowej kontroli, co najmniej raz na 5 lat, polegającej na sprawdzeniu    stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej całego obiektu    budowlanego, estetyki obiektu oraz jego otoczenia, kontrolą tą powinno    być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w    zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu zabezpieczeń i środków    ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień    instalacji i aparatów - pomiary elektryczne.

Celem okresowych kontroli stanu technicznego instalacji elektrycznej jest w szczególności:

1)  sprawdzenie prawidłowości ochrony przed:
a)  porażeniem prądem elektrycznym,
b)  przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań      atmosferycznych,
c)  prądami przetężeniowymi (zwarciowymi i przeciążeniowymi),
d)  negatywnymi skutkami cieplnymi,
e)  skażeniem środowiska, hałasem i drganiami oraz polem      elektromagnetycznym,

2)  ocena stanu technicznego i stanu bezpieczeństwa oraz wartości      użytkowej poszczególnych elementów instalacji:
a)  przewodów i kabli elektrycznych oraz ich połączeń,
b)  rozdzielnic oraz aparatów rozdzielczych i sterowniczych,
c)  sprzętu i osprzętu elektroinstalacyjnego oraz konstrukcji wsporczych,      mocujących i osłonowych,

3)  wykrycie wszelkich nieprawidłowości w funkcjonowaniu odbiorników      energii elektrycznej trwale (na stałe) przyłączonych do instalacji,      samowolnych przeróbek instalacji przez jej użytkowników oraz wad      powstałych w okresie użytkowania instalacji elektrycznej,

4)  sprawdzenie umieszczenia i czytelności napisów, tablic ostrzegawczych i      informacyjnych, schematów i tabliczek znamionowych lub innych      podobnych informacji oraz oznaczenia obwodów, bezpieczników,      łączników, zacisków itp.

5)  wykonanie badań (pomiarów) oraz

6)  ustalenie zakresu i terminów wymaganych napraw i usunięcia      stwierdzonych nieprawidłowości.

Okresowa kontrola roczna polega na sprawdzeniu stanu technicznego oraz sprawności instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu. Kontrola ta powinna obejmować przede wszystkim sprawdzenie:

1)  w instalacji elektrycznej - elementów elektrycznych (przewodów i kabli      wraz ze sprzętem i osprzętem elektroinstalacyjnym, a także urządzeń i      aparatów) narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące      działania czynników występujących podczas użytkowania,
2)  w instalacji piorunochronnej - elementów zainstalowanych na obiekcie,      a także elementów konstrukcyjnych obiektu narażonych na szkodliwe      wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących      podczas użytkowania.

Kontrola przeprowadzana co najmniej raz na 5 lat powinna polegać na:

1)  sprawdzeniu stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej      instalacji oraz urządzeń elektrycznych w całym obiekcie budowlanym      oraz jej estetyki,
2)  badaniu instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu      sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od      porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i      aparatów.

Sprawdzenie stanu technicznego sprawności instalacji elektrycznej i piorunochronnej należy przeprowadzić przez dokonanie:

-  oględzin instalacji elektrycznej,
-  badań i prób instalacji elektrycznej,
-  oględzin, badań i pomiarów instalacji piorunochronnej.